YABANCI ÇALIŞAN İSTİHDAMI
Başvuru Şartları ve Gerekli Belgeler (İşveren)
Türkiye’de yabancı uyruklu personel istihdam etmek isteyen işverenler, çalışma izni başvurularını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın elektronik başvuru sistemi (e-İzin) üzerinden yürütür. Başvuru koşulları; başvuru türüne (yurt içi/yurt dışı), pozisyona ve sektöre göre değişebilir. Aşağıdaki içerik, işverenler için genel bir kontrol listesi niteliğindedir.
Başvuru için gerekli temel şartlar
SGK Kaydı
İşyerinin SGK sistemine kayıtlı olması ve prim yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gerekir. Çalışma izni onaylandığında yabancı çalışanın SGK bildiriminin yasal süresi içinde yapılması zorunludur.
İŞKUR Kaydı
Bazı teşvik uygulamalarında, işe alım sürecine ilişkin İŞKUR bildirimleri ve kayıt koşulları aranabilir. Teşviklerden yararlanılması hedefleniyorsa, süreç başında uygunluk koşullarının kontrol edilmesi önerilir.
Türk Çalışan İstihdam Oranı
Bilanço usulüne tabi işyerlerinde, her bir yabancı çalışan için en az 5 Türk vatandaşı istihdamı şartı aranabilir. Net satış tutarı belirli bir eşik değerin üzerinde olan işyerlerinde ilk beş yabancı için istisna uygulanabilmektedir. (Uygulama ve istisnalar sektör/başvuru türüne göre değişebilir.)
Ücret Şartı
Yabancı çalışanlara ödenecek ücret, ilgili mevzuat kapsamında belirlenen asgari ücret katsayıları ve rol gruplarına ilişkin kriterlere uygun olmalıdır. Uygun olmayan ücret beyanı, başvurunun olumsuz sonuçlanmasına yol açabilir.
İkamet İzni (Yurt içi başvurular)
Türkiye içinden yapılacak başvurularda, yabancının başvuru tarihinde en az 6 ay süreli geçerli ikamet izninin bulunması genel bir gerekliliktir.
Zorunlu belgeler (çekirdek dosya)
Başvuru dosyası, rol/pozisyon ve başvuru türüne göre değişebilmekle birlikte çekirdek belgeler genellikle aşağıdaki başlıklar altında toplanır:
- İş sözleşmesi: İşveren ve yabancı çalışan tarafından imzalanmış iş sözleşmesi (sistemsel formatlara uygun şekilde).
- Pasaport sureti: Yabancının geçerli pasaport fotokopisi. Pasaport Latin alfabesi dışında ise noter onaylı Türkçe tercüme gerekebilir. Pasaport geçerlilik süresi başvurunun kapsamını karşılamalıdır.
- Diploma/mezuniyet belgesi veya mesleki yeterlilik: Yabancının mesleki eğitimini gösteren diploma veya mezuniyet belgesi (gerektiğinde noter onaylı Türkçe tercüme). Ev hizmetleri gibi bazı alanlarda diploma yerine son bitirilen okul beyanı yeterli olabilmektedir.
- İşverene ait kurumsal belgeler: Ticaret Sicil Gazetesi (en güncel nüsha), vergi levhası/mükellefiyet yazısı, imza sirküleri/imza beyannamesi, faaliyet belgesi ve/veya oda kayıt belgesi, SGK işyeri bilgileri.
- Mali belgeler: Vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı son yıl bilanço ve gelir tablosu gibi mali tablolar (başvuru türüne göre).
- Adres ve faaliyet belgeleri (gerektiğinde): Çalışmanın yapılacağı adrese ilişkin kira sözleşmesi/tapu/yer bilgisi ve ilgili faaliyet belgeleri, başvuru türüne göre dosyaya eklenebilir.
Sektöre özel belgeler (örnekler)
Turizm ve otelcilik:
Belirli işletme türlerinde, ilgili kurum tarafından düzenlenmiş işletme belgeleri ve yabancı personel oranına ilişkin ek kriterler gündeme gelebilir.
Sağlık sektörü (doktor/hemşire vb.):
İlgili kurumdan alınan mesleki yeterlilik/ön izin belgeleri ve (yurt dışı mezuniyetlerde) denklik gibi ek belgeler istenebilir.
Eğlence ve sanat sektörü:
Sanatçı/oyuncu vb. istihdamında ek izinler, sözleşme şartları ve ülke bazlı belge gereklilikleri oluşabilir.
Diğer Sektörler:
Havacılık, inşaat, mühendislik gibi alanlarda mesleki lisans/validasyon, sertifika veya sektöre özgü izinler talep edilebilir.
Dikkat edilmesi gereken kritik noktalar
Elektronik başvuru:
Başvuru elektronik sistem üzerinden tamamlanır; eksik/hatalı evrak işlem süresini uzatabilir veya başvurunun sonuçlanmasını engelleyebilir.
İzin öncesi çalıştırma yasağı:
Çalışma izni alınmadan yabancı çalışanın fiilen çalıştırılması yasaktır ve idari yaptırımlar doğurabilir.
SGK bildirimleri:
Çalışma izni onayı sonrası SGK bildirimleri, beyan edilen ücret üzerinden ve yasal süreleri içinde yapılmalıdır.
Ücret uyumu:
Ücretin mevzuata uygun olmaması, en sık ret nedenleri arasındadır.
Süre/uzatma ve itiraz yolları:
Süreli izinler ve uzatma süreçleri, dosya kalitesi ve mevzuata uyumla doğrudan ilişkilidir; ret/iptal durumlarında ilgili usuller çerçevesinde itiraz yolları bulunabilir.
Başvuru öncesinde rol, sektör ve başvuru türünü netleştirerek belge setini buna göre yapılandırmanız, süreç süresini kısaltır ve ret riskini azaltır.
Belgelerinizi hazırladınız mı?
Başvuru öncesinde rol, sektör ve başvuru türünü netleştirerek belge setini buna göre yapılandırmanız, süreç süresini kısaltır ve ret riskini azaltır.
Başvuru Formunu Doldur